تاثیر شبکههای مجازی در ترویج فرهنگ محیط زیستی ایران
پژوهشگران: طاهره نیکپور، علیاصغر کیا، محمدرضا رسولی
آبانماه ۱۴۰۱
پژوهش حاضر در مرحله نخست، مطالعات انجام شده در مورد ترویج فرهنگ محیط زیستی ایران را بررسی و در مصاحبه با خبرنگاران حوزهی فضای مجازی، مولفههای فضای مجازی در ترویج فرهنگ محیط زیستی را مطرح میکند. در گام بعدی، مولفههای به دست آمده در مرحله نخست، اعتبارسنجی میشوند.
جامعه آماری این پژوهش نیز دو گروه است که شامل: ۱. دوازده نفر از خبرگان و صاحبنظران در حوزه فضای مجازی و ترویج فرهنگ محیط زیستی ۲. همه فعالان محیط زیست در قالب انجیاوها و فعالان فضای مجازی.
براساس این پژوهش، فضای مجازی بهخاطر عمق و نفوذ قابل ملاحظهاش، نیروی فرهنگی قدرتمندی است و در بلندمدت بر جهانبینی و نظام ارزشی کاربران خود تاثیر میگذارد و به آنها نگرشی واحد در مورد یک موضوع خاص میدهد. این پژوهش همچنین تایید میکند که مطبوعات در اغلب اوقات موفق نمیشوند به اشخاص بگویند چگونه فکر کنند اما میتوانند بگویند به چه چیز باید فکر کنند.
مطالعه حاضر نتیجه میگیرد که هرچه سطح تحصیلات فرد بالاتر باشد، تاثیرگذاری فضای مجازی بر نگرش، آگاهی و فرهنگپذیری نسبت به مسائل محیط زیستی افزایش مییابد.
براساس این گزارش، متغیرهایی مانند کارکرد اطلاعرسانی، کارکرد آموزشی و فرهنگی، کارکرد همبستگی، کارکرد تبلیغاتی، کارکرد اقناعی، و کارکرد نظارتی، نقش تاثیرگذاری در ترویج فرهنگ محیط زیستی ایران دارند و از متغیرهای اصلی در فضای مجازی محسوب میشوند. برای نمونه، کارکردهای اطلاع رسانی، آموزشی، همبستگی، تبلیغاتی، اقناعی و نظارتی فضای مجازی به ترتیب به میزان ۰.۵۴۵، ۰.۷۷۵، ۰.۷۱۳، ۰.۸۱۳، ۰.۵۱۵ و ۰.۵۱۴ بر فرهنگسازی کاهش آلودگی محیط زیست اثر دارند.
این مطالعه یادآور میشود که بهرهگیری از قابلیتهای فضای مجازی، نقش مهمی در کاهش آلودگی محیط زیست و تبعات منفی توسعه شهرها دارد.
در نهایت، این پژوهش پیشنهاد میکند که نظرهای جامعهشناسان، متخصصین محیط زیست و کارشناسان امور اجتماعی در تولید برنامههای فضای مجازی زیست محیطی به کار گرفته شود. همچنین از دولت میخواهد که با اختصاص بودجههای لازم برای خرید و ساخت برنامههای مستند در مورد محیط زیست داخل و خارج از کشور، پوشش خبری بهتر مسائل محیط زیستی و همچنین، بالا بردن جذابیت برنامههای محیط زیستی برای تمام گروههای سنی، فرهنگ محیط زیستی ایران بهبود یابد.