آلودگی هوا، تهدیدی جدی برای سلامت
مرکز پژوهشهای مجلس
دفتر مطالعات زیربنایی
تیرماه ۱۴۰۲
این پژوهش، پیامدهای آلودگی هوا در ایران را بررسی میکند. آلایندهها بر اندامهای گوناگون بدن اثرات جبرانناپذیری میگذارند و بیماریهایی همچون بیماری تنفسی، بیماری قلبی، بیماریهای پوستی، بیماریهای دستگاه عصبی، بیماریهای چشم و بینی و بیماریهای مرتبط با دستگاه تولید مثل ایجاد میکنند. براساس این گزارش، نیمی از جمعیت کشور در معرض درجههای گوناگونِ آلودگی هوا قرار دارند.
گزارش پیش رو با استناد به آمارهای گوناگون نتیجه میگیرد که در سال ۱۴۰۰، میانگین مرگ مرتبط با ذرات معلق در هوا ۱۲.۵۹ درصد بوده است و هزینههای مرتبط با آن در حوزه بهداشت، بیش از ۱۱ میلیارد دلار برآورده شده است. با در نظر گرفتن خسارتهای وارده به بخش اقتصاد مانند تعطیلی کارخانهها، اختلال در پروازها و تعطیلی شهرها، ابعاد خسارتها و هزینههای آلودگی هوا بسیار گستردهتر خواهد بود. این گزارش تاکید میکند که مبلغ مورد نظر به جای هزینهکرد برای درمان و خسارتهای وارده، میتواند صرف جلوگیری از انتشار آلایندهها شود.
براساس این گزارش، در فاصله سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۰، به طور میانگین بیش از ۱۴ درصد مرگها در اثر سکته مغزی به علت مواجهه طولانیمدت با ذرات PM 2.5 بوده است. در همین فاصله همچنین حدود ۱۱ درصد از مرگها به علت سرطان ریه در اثر مواجهه طولانی مدت با ذرات معلق PM 2.5 بوده است.
در این پنج سال، حدود ۱۳ درصد از مرگها به علت بیماریهای مزمن انسداد ریوی نیز بر اثر مواجهه طولانی مدت با ذرات معلق PM 2.5 رخ داده است.
پژوهش پیش رو، خسارتهای اقتصادی ناشی از ذرات معلق PM 2.5 در ایران را در سالهای گذشته بررسی میکند و پیشنهاد میدهد که با ارائه و اجرای برنامههای مبتنی بر شواهد علمی معتبر، غلظت آلایندهها به صورت تدریجی کاهش یابد.
این گزارش همچنین از دولت میخواهد که با توجه به هزینه اثربخشی، توان اقتصادی کشور بر محورهایی متمرکز شود که اثربخشی دارند؛ مثلا دولت روی توسعه حمل و نقل عمومی و خارج کردن خودروهای فرسوده سرمایهگذاری کند. یا در موردی دیگر، از دولت میخواهد که با توجه به فعالیت صنایع مختلف در کشور، به جای تمرکز بر ذرات معلق PM 2.5، به آلایندههای بسیار خطرناک دیگر هم توجه کند.