بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۲؛ بخش محیط زیست

این پژوهش می‌گوید که با وجود افزایش ۴۸ درصدی میزان اعتبارات امور محیط زیست، سهم این اعتبارات در لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ تنها ۰/۲ است. این در حالی است که کشور با معضل‌هایی مانند فرونشست زمین، آلودگی‌ هوا، گردوغبار، نابودی تنوع زیستی، فرسایش خاک و نابودی جنگل‌ها روبرو است.

دولت، اعتبارات محیط زیست برای سال ۱۴۰۲ را سه میلیارد و هفتصد میلیون تومان در نظر گرفته است. ۳۱ درصد از این میزان به سرمایه‌گذاری اختصاص داده شده تا در آینده منابع تازه‌ای برای دولت فراهم شود. ۶۹ درصد اعتبارات، صرف هزینه‌های جاری می‌شود که نسبت به سال گذشته کاهش داشته است. نسبت این دو در بودجه سال ۱۴۰۱، ۲۸ به ۷۲ درصد بوده است.

لایحه بودجه ۱۴۰۲ در بخش محیط زیست به دو فصل «حفاظت از محیط زیست» و «تحقیق و توسعه» از آن تقسیم می‌شود و در مجموع، ۱۸ طرح محیط زیستی تعریف شده است. 
برنامه‌های دولت برای حفاظت از محیط زیست عبارت است از:

• پايش و مديريت آلاينده‌های محيط زيست
• حفاظت، احیا و بهسازی زيست بوم‌های تحت مديريت و آموزش
• توانمند‌سازی و ارتقای مشارکت‌های مردمی در حفظ و بهسازی محیط

در بخش دیگر این گزارش، اعتبارات ردیف‌های متفرقه مرتبط با حوزه محیط زیست نیز ارزیابی شده که شامل ۱۵ طرح است. همچنین پیش‌بینی شده است که دریافت جرایم و خسارت‌های محیط زیست، حدود ۴۴ میلیارد تومان برای سازمان محیط زیست درآمد داشته باشد.

علاوه بر این، مجموع درآمدها و واگذاری‌های سرمايه‌ای و واگذاری دارایی مالی محیط زیست در لایحه بودجه ۱۴۰۲ بیش از یک میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. شماری از این درآمدها عبارت‌اند از:

• وصول جریمه‌ها در بخش‌های گوناگون محیط زیست
• درآمد حاصل از مدیریت پسماند‌ها
• درآمد حاصل از اجرای قانون هوای پاک
• درآمد حاصل از خدمات پژوهشی
• درآمد حاصل از عوارض آلایندگی
• درآمد حاصل از فروش کالاهایی که مصرف‌شان منجر به تولید پسماندهای مخرب محیط زیست می‌شود

اعتبارات سازمان محیط زیست در لایحه بودجه ۱۴۰۲، سه میلیارد و هفتصد میلیون تومان تعیین شده است. نویسندگان گزارش، این میزان اعتبارات را با توجه به وظایف و مشکلات گوناگون محیط زیستی در مناطق تحت پوشش سازمان محیط زیست، «بسیار اندک» توصیف کرده‌اند.

در این گزارش همچنین از «عدم یکپارچگی و انسجام چه در برنامه‌ریزی و چه در اجرا»ی قانون هوای پاک انتقاد شده و آمده است که بخش عمده‌ای از اعتبارات مقابله و کنترل آلودگی هوا تخصیص نمی‌یابد.